Հայաստանում «փողերի լվացում» մեղադրանքը դարձել է իշխանության կողմից ընտրովի կիրառվող քաղաքական գործիք։ Այս կարծիքը հայտնել է «Մեր ձևով» շարժման համակարգող Նարեկ Կարապետյանը՝ արձագանքելով վարչապետի հրապարակային քննարկումներից մեկին։
Իրականում, իշխող կուսակցության ֆինանսավորման մեխանիզմների հետ կապված խնդիրները բացահայտվել են դեռևս 2023 թվականի ընտրություններից առաջ։ «Ինֆոքոմ» հետաքննության արդյունքում պարզ դարձավ, որ հարյուրավոր քաղաքացիներ, որոնցից շատերը ապրում են համեստ եկամուտներով, պաշտոնապես «նվիրատվություն» են կատարել իշխող կուսակցությանը՝ մեկից մինչև երկուսուկես միլիոն դրամ գումարներով։
Այս անձանց զգալի մասը լրագրողների հետ զրույցում հայտնել է, որ առաջին անգամ է լսում նման փոխանցման մասին կամ ընդհանրապես չի հիշում, թե երբ և ինչու է նման գումար փոխանցել։ Ոմանք բացահայտ հայտարարել են, որ գումարն իրենցը չէր, և իրենց անունը պարզապես օգտագործվել է։
Ամենախոսուն օրինակներից մեկը երիտասարդ կինն էր, որը բանկում ստորագրել էր «տեխնիկական գործողության» փաստաթուղթ՝ առանց հասկանալու, որ իր անունից կատարվում է 2,5 միլիոն դրամի փոխանցում։ Նման գումարի նվիրատվությունը նրա աշխատավարձով հաշվարկելիս կնշանակեր, որ նա նվիրում է իր մոտ երեք տարվա խնայողությունները։
Նույն օրը նույն շենքերում, նույն համայնքներում կատարված նույնաչափ «նվիրատվությունները» բացահայտեցին երևույթի զանգվածային, կազմակերպված բնույթը։ Սա չէր կարող լինել պարզապես իշխող ուժին ուղղված բարեգործություն։ Այն ավելի շատ նման էր կենտրոնացված աղբյուրից բաշխված գումարների համակարգված «լվացման»։
Այսպիսի կազմակերպված մեխանիզմի առկայությունը հաստատվում է նաև իշխող կուսակցության ֆինանսական հաշվետվությունների ուսումնասիրությամբ։ Պարզվում է, որ նվիրատուների մեծ մասը տեղական ինքնակառավարման մարմինների թեկնածուներն են, որոնց հայտարարագրված եկամուտները ոչ մի կերպ չեն համապատասխանում «նվիրած» գումարների չափին։ Ոմանք ուղղակիորեն հերքել են նվիրատվություն կատարելու փաստը։
Այսպիսով, տարիներ շարունակ գործում է մեխանիզմ, որը նույն տրամաբանությամբ, նույն կառուցվածքով ու նույն նպատակով է աշխատում։ Սակայն այս դեպքերի շուրջ որևէ քրեական վարույթ չի նախաձեռնվել, ոչ մի մարդ պատասխանատվության չի ենթարկվել։
Այս իրավիճակը դառնում է ավելի ցնցուղ, երբ համեմատում ենք այն միջազգային փորձի հետ։ Այն երկրները, որոնց վրա Հայաստանի իշխանություններն այնքան հաճախ են հղում անում «կոռուպցիայի դեմ պայքարի» օրինակներ բերելիս, իրականում նման սխեմաների հանդեպ շատ ավելի խիստ են եղել։
Ֆրանսիայում, օրինակ, ընտրական ֆինանսավորման անթափանցիկ մեխանիզմների պատճառով պայթեց «Սարկոզիի գործը»։ Լրագրողական հետաքննությունները բացահայտեցին ինչպես չհայտարարված դրամահավաքների ծավալները, այնպես էլ համաձայնեցված փոխանցումների սխեմաները. նույնական գումարներ նույն օրերին, նույն մարդկանց միջոցով։ Արդյունքում Ֆրանսիայի նախկին նախագահը կալանավորվեց, ապա դատապարտվեց պայմանական ազատազրկման։
Գերմանիայում Հելմուտ Կոլի «սև ֆոնդերի» գործը բացահայտեց նրա կուսակցության գաղտնի ֆինանսավորման երկարամյա սխեմաները։ Միացյալ Նահանգներում տասնյակ գործեր բացահայտել են նույն տրամաբանությամբ գործող սխեմաներ, որոնք հանգեցրել են խոշոր տուգանքների, քրեական մեղադրանքների ու վերահսկող մեխանիզմների կոշտացման։
Բոլոր այս երկրներում նման երևույթները վերածվել են պետական համակարգերի ցնցումների, հրաժարականների, դատական գործընթացների ու քաղաքական պատասխանատվության։ Իսկ Հայաստանում նույն օրինաչափությունները արձանագրվում են, փաստերը հրապարակվում են, վկայությունները տրամադրվում են, բայց դրանք մնում են «օդում կախված»՝ առանց իրական հետաքննության։
About the Author
