Հայաստանում իշխանության գալուց յոթուկես տարի անց փորձագետները համաձայն են, որ երկիրը քայլում է դեպի ավտորիտարիզմ։ Քաղաքագետ Արա Պողոսյանը նշում է, որ ավտորիտար ռեժիմի բնորոշիչները դրսևորվում են առանց բացառության, մինչդեռ խոսքի ազատության պատրանքը պահպանվում է այնքան, մինչև այն սկսում է վտանգ ներկայացնել իշխանության հաստատունությանը։
Պողոսյանը նշում է, որ ավտորիտարիզմը և տոտալիտարիզմը տարբեր երևույթներ են։ Տոտալիտար ռեժիմը բնութագրվում է լրատվամիջոցների, քաղաքացիական հասարակության և ժողովրդավարական համակարգերին բնորոշ ինստիտուտների բացակայությամբ։ Իսկ ավտորիտար ռեժիմի պայմաններում այդ ինստիտուտները ձևական առումով գոյություն ունեն, սակայն բովանդակային առումով չեն աշխատում։
Իշխանության ճնշումը ինստիտուտների վրա
Արա Պողոսյանը նշում է, որ դատական համակարգի անկախության բացակայությունը ավտորիտար ռեժիմի ամենաբացահայտ դրսևորումներից է։ Նա նշում է, որ գործադիրի ղեկավարը հայտարարել է, թե կա՞ այնպիսի դատավոր, որ կարող է չանել վարչապետի ասածը, ինչը ինքնին խոսում է դատական համակարգի անկախության բացակայության մասին։ Դատավորների նկատմամբ գործերի հարուցումները, որոնք պայմանավորված են եղել ոչ իշխանահաճո որոշումներ կայացնելուց հետո, նույնպես ապացուցում են այս գործընթացը։
Նույնպես այս տրամաբանությամբ է աշխատում նաև լրատվամիջոցների նկատմամբ։ Իշխանությունը ձևականորեն պահպանում է խոսքի ազատության իրավունքը, սակայն հենց որ լրատվամիջոցը սկսում է սպառնալ իշխանության մնալու հնարավորություններին, գործում է ռեպրեսիվ մեքենան։ Օրինակ, լրատվամիջոցին մեղադրում են արտաքին օրակարգ սպասարկելու կամ արտաքին ազդեցության գործակալ լինելու մեջ, և ակնարկով հարցնում են, թե որտեղից է այն ֆինանսավորվում։
Եկեղեցու նկատմամբ արշավանքը
Պողոսյանը նաև նշում է իշխանությունների արշավանքը Եկեղեցու նկատմամբ։ Նա նկատում է, որ իշխանությունը փորձում է Եկեղեցին միացնել պետությանը, մինչդեռ Սահմանադրությունը փաստում է Եկեղեցի-Պետություն փոխհարաբերությունների անջատումը։ Քաղաքագետը նշում է, որ իշխանությունը գոնե այս պահին անցել է այն գիծը, որը սահմանադրական կարգի տապալման նախանշան է։ Ըստ նրա՝ իշխանությունները կփորձեն հետագայում սահմանադրական փոփոխություններ կատարել՝ ապաքրեականացնելու համար իրենց գործողությունները։
«Խաղաղություն» հասկացության վերաներկայացումը
Արա Պողոսյանը նշում է, որ Հայաստանի շուրջ զարգացումները, որոնք ներկայացվում են որպես «խաղաղության ճանապարհի գործարկում», իրականում սուր ուժի կիրառման ռազմավարություն են։ Նա նշում է, որ Հայաստանի նկատմամբ թե՛ Թուրքիան, թե՛ Ադրբեջանը, թե՛ այլ շահագրգիռ դերակատարներ կիրառում են քայքայիչ գործողություններ, որոնք նպատակ ունեն պետականության կոլապսի։ Նա նշում է, որ օգոստոսի 8-ին նախաստորագրված պայմանագիրը պայմանագիր չէ ժողովրդների միջև, այլ իշխող էլիտաների միջև համաձայնություն է, որը ցանկացած պահի կարող է վիժեցվել։
Պողոսյանը նաև նկատում է, որ Հայաստանում քաղաքացիական հասարակությունը դեֆորմացվել է և դարձել քաղաքական օրակարգերի մաս, այլ ոչ թե քաղաքացիական հասարակության շահերի սպասարկման ինստիտուտ։ Նա նշում է, որ արտաքին շղարշ է ստեղծվում, թե քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների միջև կա երկխոսություն, ինչն իրականում այդպես չէ։
About the Author
