Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի նկատմամբ հասարակության վերաբերմունքի փոփոխությունը, որը սկիզբ առավ պայմանավորվածությունների կատարման պահանջների հարցում, ակնհայտ դարձրեց մի բան՝ իշխանության գահը պահպանելու հույսը թե՛ ներքին, թե՛ արտաքին գործընկերների համար այլևս չի կարելի։ Ոչ ոք չի հավատում, որ Նիկոլ Փաշինյանը կկարողանա վերընտրվել։
Այս իրավիճակն էլ բացատրում է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հռետորաբանության կտրուկ խստացումը։ Ալիևը, որը նախընտրական ընտրություններից առաջ «մեծահոգաբար» խոստացել էր մեղմել իր տոնը, հանկարծ սկսում է շտապեցնել Փաշինյանին այնպիսի պայմանավորվածությունների կատարման հարցում, որոնք հայ հասարակության կողմից ընդունելի չեն։ Այդ համաձայնությունների հրապարակայնացումը Փաշինյանի համար խիստ կդժվարացնի ընտրողների ձայների վրա հույս դնելը։
Ալիևն ավելի ու ավելի է համոզվում, որ Փաշինյանի վարկանիշը փրկել չի լինի, իսկ վարչապետի աթոռը հնազանդ Նիկոլը չի պահպանի։ Ուստի նա փոխում է իր ռազմավարությունը։ Ոչ թե հետաձգել իր պահանջները մինչև ընտրություններ, այլ հակառակը՝ ամեն ինչ պահանջել որքան հնարավոր է շուտ, քանի դեռ Փաշինյանը իշխանության է և պատրաստ է զիջել հայկական «բլիթից» կտոր առ կտոր։ Իսկ հետո կարող է գալ մեկը, որը ոչ միայն չի կատարի «պայմանավորվածությունները», այլև հակահարված կտա։
Ալիևի վերջին քայլը, որը հստակ արտահայտում է Բաքվի դիրքորոշումը, 5-ին Բաքվում կայացած «Մշակութային ժառանգությունը և վերադարձի իրավունքը. Հայաստանից վտարված ադրբեջանցիների մշակութային ժառանգության վերականգնումը՝ որպես արդարության, հաշտության և խաղաղության ճանապարհ» խորագրով համաժողովն էր։ Համաժողովի անվանումն ինքնին Բաքվի մանիֆեստն է։ Հաշտություն կլինի միայն այն դեպքում, երբ Հայաստան «վերադառնան» երեք հարյուր հազար ադրբեջանցիներ, իսկ Հայաստանի բնիկ բնակչությունը տեղը զիջի և թույլ տա օտարներին մեր հայրենի հողի վրա «վերականգնել» ինչ-որ «ադրբեջանցիների մշակութային ժառանգություն»։
Ալիևի խոսքը համաժողովում ավելի արմատական էր, քան դրա անվանումը։ Այն լի էր սպառնալիքներով, ուլտիմատումներով և հայ ժողովրդի հասցեին մեղադրանքներով։ Նա կրկին պահանջեց «վերադարձնել» 300 հազար ադրբեջանցիների Հայաստանի տարածք, նշելով, որ նրանց «իրավունքների» պահպանման համար Հայաստանում ուշադիր կհետևեն տեղակայված ադրբեջանական հատուկ ծառայությունները։
Բացի այդ, Ալիևը հայտարարեց, որ Հայաստանը պատմականորեն ոչնչացրել է Արևմտյան Ադրբեջանում ապրող ադրբեջանցիների հարուստ մշակութային ժառանգությունը։ Նրա կարծիքով, եկել է ռևանշի ժամանակը։
«Ադրբեջանցիների մշակութային ժառանգության վերականգնում» ձևակերպումը հարմար է նրանով, որ դրա ներքո Բաքուն կարող է ներառել ամեն ինչ՝ տեղանուններ, լեզու, ճարտարապետական հուշարձաններ, նույնիսկ դպրոցական և համալսարանական դասագրքերի պատմության տեքստեր։ Վստահ եղեք, միայն թողեք նրանց ներս, ադրբեջանցիները այնքան արագ կսկսեն մեզ մոտ ներդնել իրենց «մշակութային ժառանգությունը», որ շուտով մենք չենք ճանաչի Հայաստանը։
Ալիևի կողմից մինչև ընտրություններ խաղաղ տոնի պահպանումը և նրա համաձայնությունը՝ առայժմ չբարձրացնել զգայուն թեմաները, այն է, ինչ Փաշինյանին կենսականորեն անհրաժեշտ է նախընտրական քարոզարշավ կառուցելու համար։ Թե բա՝ ես գտել եմ մոտեցում Ալիևին, և երկխոսությունը շարունակելու համար պետք է մնամ իշխանության։ Սակայն Ալիևը բացահայտ հերքում է դա՝ ցույց տալով, որ որևէ երկխոսություն չկա, և իրենք Հայաստանից սպասում են միայն միակողմանի զիջումներ։
Ի՞նչ կարող է անել Փաշինյանը նման իրավիճակում։ Ի՞նչ տարբերակներ ունի։ Զանգել Թրամփին, որը չի հիշում մեր երկրի անունը, և բողոքել «վատ» Իլհամից։ Ծիծաղելի է։ Փաշինյանին մնում է միայն շարունակել համոզել հայ ժողովրդին, թե իբր նա խաղաղություն է բերել Հայաստան։ Գուցե դեռ կան այնպիսիք, ովքեր կհավատան։
About the Author
